Rodzaje gier

Rodzaje gier

Mogą być jednoosobowe, ale częściej bierze w nich udział dwóch lub więcej graczy, zwykle im więcej uczestników tym jest ona bardziej atrakcyjna. Od innych rozrywek grę odróżniają z góry określone zasady, może mieć charakter wysiłku fizycznego, umysłowego, być hazardowa jak ruletka czy poker, czy pośredni – łączący w sobie wiele kategorii.

Wiele gier opiera się na konkurencji z innymi graczami lub drużynami a celem jest pokonanie przeciwnika. Obecnie tą formę rozrywki zdominowały gry komputerowe.

Można je podzielić na kilka podkategorii,  w grach logicznych wygrana zależy od sprawności umysłowej i umiejętności rozwiązania zagadki. Gry planszowe jak go, szachy, warcaby, pochodząca ze starożytnej Japonii gomuku itp. polegają na konkurencji z innymi graczami.

Quizowe mogą zawierać elementy współzawodnictwa, zadaniem uczestników jest odpowiedź na zadane pytanie.

Ruletka, lotto, karciana gra w wojnę mają charakter losowy, i pomimo prób opracowania systemu, nie istnieją strategie umożliwiające polepszenie swojego wyniku bez złamania zasad gry.

Wręcz odwrotnie jest w grach opartych o sprawność fizyczną czyli siłę i zręczność, pewnym rodzajem tego typu są komputerowe gry zręcznościowe, chociaż liczy się w nich przede wszystkim szybkość reakcji a nie wysiłek mięśni.

Chińczyka, Monopoly można zaliczyć do kategorii logiczno-losowej, wynik rzutu kostką jest losowy ale o zwycięstwie decydują także umiejętności. W przeciwieństwie do go czy szachów nie posiadają skomplikowanych zasad, teorii i mistrzowskiej elity.

Ze względu na rodzaj dostarczanej rozrywki oraz cele, jakie chcemy za ich pomocą osiągnąć gry można także podzielić na: rekreacyjne, hazardowe (duży element losowy, niski lub średnio wysoki umysłowy, czasami fizyczny), strategiczne (najczęściej planszowe, ostatnio wiele gier komputerowych wykorzystuje rozbudowane myślenie strategiczne do kreowania rzeczywistości w grach), fabularne oparte na wyobraźni i umiejętności odgrywania alternatywnej rzeczywistości scenariusza gry, karciane – rozgrywane za pomocą talii kart losowo rozdawanej pomiędzy graczami (niektóre gry planszowe wykorzystują karty jako element planszy, postaci itp.).

W matematyce rozwinęła się teoria gier zajmująca się badaniem najkorzystniejszego zachowania w razie konfliktu interesów, powstała z badań gier hazardowych. Stosowana jest obecnie w ekonomii, biologii a szczególnie w socjobiologii i informatyce.

Kości, najstarsza gra ludzkości

Początki kryją się w gęstej pomroce dziejów, na pytanie od jak dawna ludzie grają w kości, archeologia nie dała jeszcze ostatecznej odpowiedzi.

Grecki poeta Sofokles, żyjący w V wieku p.n.e., uważał że grę tą wymyślił jego rodak Palamendes w czasie oblężenia Troi. Z kolei historyk Herodot, miał na ten temat inne zdanie, twierdził że wymyślili ją Lidyjczycy zamieszkując Azję Mniejszą.

Obydwaj się mylili, podczas wykopalisk w Egipcie natrafiono na kości do gry liczące sobie około 8 tys. lat, podobnych odkryć dokonano na stanowiskach innych, starożytnych kultur. Zasady gry wymyślano i ulepszano w wielu miejscach na świecie, niezależnie od siebie.

W starożytności miały jeszcze jeden wymiar, uważano że rzutami kierują bogowie, ukazując w ten sposób swoją wolę ludziom. Za pomocą kości pytano ich o zdanie lub proszono o radę. Za wyniki rzutów specjalnie odpowiedzialna była rzymska bogini Fortuna, córka Zeusa, odpowiednik greckiej bogini Tyche. Przedstawiano ją stojącą na kuli lub kole, z opaską na oczach i rogiem obfitości w rękach.

Początkowo do gry używano orzechów, płaskich patyczków, muszli i kamieni. Prawdopodobnie podpatrzono je u czarowników i wróżbitów, którzy właśnie przy pomocy takich instrumentów przepowiadali przyszłość i wyrokowali w wielu sprawach.

Następnie Grecy i Rzymianie zaczęli wykorzystywać owcze kości ze stawu skokowego, grzechotające charakterystycznie podczas rzucania, potem zaczęto wyrabiać także kwadratowe wieloboki, podobne do znanych obecnie. Rzymianie zwali je Taliami lub Astragaliami. Znaleziono je między innymi w gospodach Pompei, przysypane przez wulkaniczny pył Wezuwiusza. Grali zarówno władcy i arystokraci jak i najbiedniejsi mieszkańcy, początkowo były to prawdopodobnie proste gry, w których zwycięstwo zależało od tego, kto wyrzuci więcej.

Jako spuścizna kultury starożytnej, kości stały się popularne w średniowiecznej Europie. Francuscy profesorowie w Paryżu, uczyli grać swoich studentów, po drugiej stronie kanału La Manche bracia Ryszard Lwie Serce i Jan wygrali od króla Henryka VII dzwony kościoła św. Pawła.

W Polsce, podczas wykopalisk w podziemiach krakowskiego kościoła Piotra i Pawła odkryto wśród średniowiecznych pucharów do piwa i glinianych dzbanów kości do gry z XI wieku.

W Chinach z gry tej rozwinęło się domino, skąd wraz z Europejskimi kupcami i podróżnikami trafiło na Stary Kontynent w XVII i XVII wieku.

Gry karciane

Od innych gier różni je używanie talii brydżowych lub tarotowych. Karty do tarota mają od 40 do 78 kart z 22 tarokami.

Data wynalezienia kart nie jest dokładnie znana, prawdopodobnie były znane w Chinach około 1000 r., w Polsce występowały od pierwszej połowy XV w. i trafiły do nas z Niemiec. Pierwsza wzmianka o kartach w Polsce pochodzi z De Ludorum Abstinentia, wydanej w 1456 r. w Krakowie. Pięćdziesiąt lat później filozof Tomasz Murner zaprojektował karty do gry, z pomocą których przybliżał swoim studentom z Uniwersytetu Krakowskiego podstawy logiki i matematyki. Do dzisiaj zachowało się jego dzieło Logica Memorativa ilustrowane tymi kartami.

W grach tego typu może uczestniczyć jeden gracz, jak jest w popularnych pasjansach, do nawet 20 graczy w przypadku pokera. Pewne gry np. kierki czy tysiąc posiadają różne warianty gry dla zmieniającej się liczby graczy, inne nie zmieniają się bez względu na ilość graczy jak makao czy oczko. Czasami, kiedy graczy jest zbyt dużo, część opuszcza jedno rozdania, inne przewidują tylko uczestnictwo ustalonej liczby graczy.

Niekiedy powstają drużyny stałe na cały czas gry, np. w brydżu, lub zmieniają się jak w skacie gdzie w grze biorą udział 3 osoby a w każdej rozgrywce 2 grają przeciwko jednej (która wygrała licytacje).

Mechanizmy i cele gry mogą być różne, w wielu jak brydż, skat, tysiąc występuje licytacja to znaczy gracz zobowiązuje się zdobyć określoną liczbę punktów, wyższą niż deklarowana przez przeciwników. Punkty zbierane są z pomocą premii oraz zdobywanie lew czyli kart wyłożonych na stół przez wszystkich uczestników po kolei, w niektórych grach występuje obowiązek rzucania kart tego samego koloru co pierwsza na stole (kolor wyjścia).

Atu to jeden z kolorów wyznaczony jako najważniejszy ponad innymi, kolor może być wybrany losowo, przez jednego z graczy, ustalony na drodze licytacji itp. Gracz ma obowiązek wyrzucenia lub złożenia atu, jeżeli nie posiada kart w kolorze wyjścia. W niektórych grach istnieje obowiązek zbierania lew, zawsze kiedy istnieje taka możliwość (nie można z niej zrezygnować).

Do gier karcianych zaliczamy makao, wojnę, kierki, garibaldkę (w Niemczech nazywaną szykanowanie), pana, pokera, kuku, kenta, kanastę, brydża, wista, skata, tysiąc, pidro, oczko czy Blackjacka, który jest grą kasynową (zasady podobne jak w oczku), preferans, sześćdziesiąt sześć, przekorę, remika (remibrydża) i inne.

Gry fabularne

Angielska nazwa brzmi w skrócie RPG od ang. role-plaing game (nazywane są także grą wyobraźni).
Gracze wcielają się w role fikcyjnych postaci a akcja toczy się w świecie, istniejącym jedynie w wyobraźni uczestników.
Posiada najczęściej zaplanowany scenariusz z umownymi celami, które mają być osiągane przy zachowaniu zasad mechaniki gry, czyli wybranego zestawu reguł.
Osobą prowadzącą jest Mistrz Gry pełniący rolę autora scenariusza, reżysera, narratora i aktora ról drugoplanowych, gracze są aktorami pierwszoplanowymi. Nie znają scenariusza, zmuszeni są improwizować i wypełniać zadania powierzone im przez Mistrza Gry.
Czasami rozgrywkę wspiera muzyka i taktyczna plansza, rodzaj ściągi, pozostała część rozgrywa się na zasadzie akcji słownych.
Mistrz opisuje otoczenie, akcje wykonywane przez graczy niezależnych, gracze opisują czynności wykonywane przez ich postacie, prowadzący decyduje które akcje osiągną cel a które nie.
Gracze mogą wypowiadać się w pierwszej osobie, identyfikować z postacią, wykorzystywać pomocne rekwizyty, kontaktować z innymi uczestnikami, zależnie od przyjętych zasad.
Jako System w RPG rozumie się połączenie opisu świata z ustalonymi zasadami, zawartymi w jednym lub więcej podręcznikach. Opisuje ze wszystkimi szczegółami miejsce przebiegu scenariusza, im bardziej dokładny, tym więcej możliwości oferuje, dlatego Mistrzowie często rozszerzają go samodzielnie w systemach autorskich.
Światy dzielą się na konwencje np. fantasy, science fiction, cyberpunk, horror itp., można rozróżnić realistyczne i heroiczne według podejścia do odtwarzanej rzeczywistości.
Elementem systemów są opisy mechaniki gry, tworzone przez zestawy wzorów matematycznych lub słownych określeń, pozwalających usystematyzować wpływ czynników na rozwój akcji. Do opisu poszczególnych czynników i kryteriów jak szybkość, zwinność, siła itp. używane są określenia jednostek masy, wysokości, szerokości i inne, określone wartością punktową.
Klasyczne kości używane w grach planszowych wykorzystuje się w RPG do określania bezstronnych wyników akcji, podejmowanych przez bohaterów. Kostki mają często nietypową formę i liczbę ścianek (wielościany foremne), niektóre gry wykorzystują karty lub rzut monetą.
Gry fabularne posiadają także wersje komputerowe jak Dungeons & Dragons, Grand Theft Auto czy Warcraft.